bát nhã
Định nghĩa
- Danh từ:
- Trí tuệ siêu việt, trí huệ căn bản trong Phật giáo: "bát nhã" chỉ loại trí tuệ đặc biệt giúp nhìn thấu bản chất chân thực của vạn sự vạn vật, vượt lên trên sự hiểu biết thông thường của thế gian.
- Một trong sáu pháp ba-la-mật (lục độ) của Bồ Tát: "bát nhã" là pháp tu tập về trí tuệ để đạt đến giác ngộ.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Tu tập để phát triển bát nhã là mục tiêu của nhiều Phật tử. (Việc rèn luyện nhằm phát triển trí tuệ siêu việt là mục đích của nhiều người theo đạo Phật.)
- Kinh Bát Nhã Ba La Mật Đa là bộ kinh quan trọng giảng giải về trí tuệ này. (Đây là bộ kinh then chốt luận giải về trí tuệ giác ngộ.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "bát nhã ba la mật đa": trí tuệ đưa đến bờ giác ngộ, sự hoàn thiện của trí tuệ.
- Hành trì bát nhã ba la mật đa là con đường đạt đến Niết-bàn. (Tu tập pháp trí tuệ viên mãn là cách để đạt đến trạng thái giải thoát tối thượng.)
- "thuyền bát nhã": biểu tượng chỉ giáo pháp hay phương tiện đưa chúng sinh vượt qua bể khổ đến bến bờ giác ngộ.
- Giáo pháp của Đức Phật được ví như thuyền bát nhã. (Những lời dạy của Đức Phật được so sánh với con thuyền trí tuệ đưa người ta sang bờ giải thoát.)
Biến thể và từ gần giống
- Trí huệ (danh từ): sự hiểu biết sâu sắc, sáng suốt — thường được dùng với nghĩa rộng hơn và đôi khi thay thế cho "bát nhã" trong cách nói thông thường.
- Phật giáo coi trọng việc tu dưỡng trí huệ. (Đạo Phật đề cao việc rèn luyện sự hiểu biết sâu sắc.)
- Ba-la-mật (danh từ): pháp tu đưa đến sự hoàn thiện, viên mãn.
- Bố thí ba-la-mật là hạnh tu đầu tiên trong lục độ. (Hạnh bố thí viên mãn là pháp tu đầu tiên trong sáu pháp độ.)
Từ đồng nghĩa
- Trí tuệ căn bản: trí tuệ nền tảng, cốt lõi.
- Trí tuệ siêu việt: trí tuệ vượt lên trên mọi hiểu biết thông thường.
- Tuệ (danh từ): trí tuệ, sự sáng suốt (thường dùng trong các từ ghép như "tuệ giác", "tuệ nhãn").
Thành ngữ liên quan
- "Bát nhã tâm kinh": tên gọi tắt của một bộ kinh ngắn nhưng rất quan trọng trong Phật giáo Đại thừa, chuyên giảng về bản chất của "bát nhã".
- Các Phật tử thường tụng Bát nhã tâm kinh để hiểu về tính không. (Những người theo đạo Phật thường đọc tụng kinh này để thấu hiểu về bản chất chân không của vạn pháp.)